Mất ngủ ở người cao tuổi — cái gì là tuổi tác và cái gì là bệnh

Giấc ngủ đổi theo tuổi là tự nhiên, nhưng không phải vấn đề nào cũng nên bỏ qua.

Những thay đổi tự nhiên theo tuổi

• Ngủ sâu giảm
• Tỉnh giấc nhiều hơn
• Buồn ngủ sớm hơn buổi tối
• Thức dậy sớm hơn buổi sáng
• Tổng thời gian ngủ giảm nhẹ

Buồn ngủ sớm và dậy sớm là dịch chuyển tự nhiên chứ không phải bệnh.

Điều không nên xem là tự nhiên

• Mệt mỏi rõ rệt ban ngày
• Ngủ gật khi đang trò chuyện
• Thay đổi đột ngột trong vài tuần
• Kèm lú lẫn hoặc thay đổi trí nhớ
• Đây là lý do đi khám

Thay đổi đột ngột luôn đáng chú ý hơn thay đổi diễn ra chậm qua nhiều năm.

Về đau mạn tính

• Là nguyên nhân rất thường gặp
• Đau khớp và đau lưng
• Gây khó vào giấc và thức giấc
• Kiểm soát đau tốt hơn thì ngủ tốt hơn
• Trao đổi với bác sĩ về cách kiểm soát

Xử lý được cơn đau ban đêm thường cải thiện giấc ngủ rõ hơn mọi biện pháp khác.

Về tiểu đêm

• Rất phổ biến
• Nhiều nguyên nhân khác nhau
• Một số xử lý được
• Không nên mặc định là tuổi tác
• Nói với bác sĩ nếu nhiều lần mỗi đêm

Nhiều nguyên nhân gây tiểu đêm là xử lý được nếu được tìm ra.

Về rối loạn hô hấp khi ngủ

• Ngáy to kèm khoảng lặng
• Buồn ngủ ban ngày nhiều
• Thường bị bỏ sót
• Có ảnh hưởng tim mạch
• Cần khám chuyên khoa

Đây là tình trạng bị bỏ sót nhiều nhất ở nhóm tuổi này.

Về thuốc đang dùng

• Nhiều thuốc ảnh hưởng giấc ngủ
• Người cao tuổi thường dùng nhiều loại
• Thời điểm uống cũng ảnh hưởng
• Mang danh sách đầy đủ đi khám
• Không tự ngừng thuốc

Đôi khi chỉ cần đổi giờ uống một loại thuốc là giấc ngủ cải thiện.

Về trầm cảm ở tuổi già

• Biểu hiện có thể không điển hình
• Thức giấc sớm là dấu hiệu hay gặp
• Mất hứng thú với việc từng thích
• Dễ bị bỏ qua
• Có thể điều trị được

Trầm cảm ở người lớn tuổi thường biểu hiện qua cơ thể nhiều hơn qua cảm xúc.

Về mất trí nhớ và giấc ngủ

• Một số bệnh lý thần kinh ảnh hưởng nhịp ngủ
• Lẫn lộn ngày đêm
• Bồn chồn về chiều tối
• Cần được đánh giá chuyên khoa
• Có cách hỗ trợ

Lẫn lộn ngày đêm là dấu hiệu cần đánh giá chứ không chỉ là khó ngủ.

Về ánh sáng ban ngày

• Người ít ra ngoài nhận ít ánh sáng
• Nhịp sinh học yếu đi
• Ra ngoài buổi sáng giúp nhiều
• Kể cả chỉ ngồi ngoài hiên
• Là biện pháp đơn giản và an toàn

Với người ít ra khỏi nhà thì ánh sáng ban ngày là thứ thiếu nhiều nhất.

Về vận động

• Vận động vừa sức giúp ngủ tốt hơn
• Đi bộ là đủ
• Tránh tập sát giờ ngủ
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp
• Cũng giảm nguy cơ té ngã

Vận động vừa sức vừa giúp ngủ vừa giúp giữ thăng bằng.

Về ngủ ngày

• Giấc ngắn thường không sao
• Ngủ dài làm giấc đêm kém
• Tránh ngủ chiều muộn
• Đặt giới hạn thời gian
• Theo dõi ảnh hưởng tới đêm

Ngủ chiều dài hai tiếng thường lấy mất giấc của đêm đó.

Về nguy cơ té ngã ban đêm

• Thuốc ngủ làm tăng nguy cơ
• Đèn ngủ dọc đường đi
• Dọn vật cản
• Thảm chống trượt
• Phòng ngừa quan trọng hơn

Một đèn nhỏ dọc lối đi ban đêm là biện pháp rẻ và hiệu quả.

Về người chăm sóc

• Quan sát ngáy và ngừng thở
• Ghi lại thay đổi
• Đi khám cùng nếu được
• Cũng cần giữ giấc ngủ của chính mình
• Kiệt sức của người chăm sóc là vấn đề thật

Người chăm sóc kiệt sức thì không chăm được ai lâu dài.

Điều cần mang khi đi khám

• Danh sách thuốc đang dùng
• Nhật ký giấc ngủ hai tuần
• Quan sát của người ngủ cùng
• Các thay đổi gần đây
• Câu hỏi đã viết sẵn

Quan sát của người ngủ cùng là thông tin mà bản thân người bệnh không có.

Cách nghĩ thực tế

• Ngủ sâu giảm theo tuổi là tự nhiên
• Mệt mỏi rõ ban ngày thì không phải tự nhiên
• Đau tiểu đêm và thuốc là nguyên nhân hay bị bỏ sót
• Thuốc ngủ làm tăng nguy cơ té ngã
• Ánh sáng ban ngày và vận động giúp nhiều

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khám bác sĩ khi giấc ngủ thay đổi rõ rệt.

Câu hỏi thường gặp