Cơ thể phản ứng với căng thẳng — những triệu chứng có thật

Triệu chứng do căng thẳng là triệu chứng thật, nhưng vẫn cần loại trừ nguyên nhân khác.

Một điều cần nói rõ trước

• Không phải chuyện tưởng tượng
• Là thay đổi sinh lý thật
• Đo được trong nhiều trường hợp
• Cần được coi trọng
• Không phải yếu đuối

Nói triệu chứng do tâm lý không có nghĩa là nó không có thật.

Về đau đầu

• Kiểu căng thẳng rất phổ biến
• Cảm giác siết quanh đầu
• Thường hai bên
• Liên quan căng cơ vùng cổ vai
• Đau đầu dữ dội đột ngột thì khác

Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột là trường hợp cần cấp cứu chứ không phải căng thẳng.

Về căng cơ

• Vai gáy và hàm
• Nghiến răng ban đêm
• Đau lưng
• Kéo dài thì thành mạn tính
• Giãn cơ và vận động giúp được

Nghiến răng ban đêm là biểu hiện hay bị bỏ qua cho tới khi nha sĩ phát hiện.

Về tiêu hoá

• Đau bụng
• Thay đổi đại tiện
• Đầy hơi
• Buồn nôn
• Liên hệ thần kinh giữa ruột và não rất chặt

Cảm giác nôn nao trước một buổi quan trọng là ví dụ ai cũng từng trải qua.

Về tim mạch

• Tim đập nhanh
• Cảm giác hồi hộp
• Huyết áp dao động
• Cần được bác sĩ đánh giá
• Không tự kết luận là do lo lắng

Triệu chứng tim mạch luôn cần được đánh giá trước khi quy cho căng thẳng.

Về hô hấp

• Thở nhanh và nông
• Cảm giác hụt hơi
• Tức ngực
• Có thể gây chóng mặt và tê tay
• Thở chậm lại giúp được

Thở nhanh quá mức có thể tự gây ra thêm những triệu chứng khó chịu khác.

Về da

• Một số bệnh da nặng lên khi căng thẳng
• Ngứa không rõ nguyên nhân
• Nổi mề đay
• Rụng tóc tạm thời
• Cần khám da liễu nếu kéo dài

Nhiều bệnh da có mối liên hệ rõ với các giai đoạn căng thẳng.

Về miễn dịch

• Hay ốm vặt hơn
• Hồi phục chậm hơn
• Vết thương lâu lành
• Là ảnh hưởng gián tiếp
• Cũng do ngủ kém và ăn kém

Ảnh hưởng tới miễn dịch một phần đến qua giấc ngủ và ăn uống.

Về chu kỳ kinh nguyệt

• Có thể rối loạn khi căng thẳng nhiều
• Chậm hoặc mất kinh
• Cần loại trừ nguyên nhân khác
• Đi khám nếu kéo dài
• Không tự kết luận

Rối loạn kinh nguyệt luôn cần được khám chứ không nên mặc định do căng thẳng.

Về mệt mỏi kéo dài

• Là triệu chứng rất chung
• Có rất nhiều nguyên nhân
• Không đỡ sau khi nghỉ thì đáng chú ý
• Cần được đánh giá
• Đừng mặc định do căng thẳng

Mệt mỏi là triệu chứng chung nhất nên cũng là thứ dễ bị quy sai nguyên nhân nhất.

Về mối liên hệ hai chiều

• Căng thẳng làm triệu chứng nặng hơn
• Triệu chứng lại gây lo lắng
• Lo lắng làm căng thẳng tăng
• Vòng lặp tự củng cố
• Cắt ở bất cứ điểm nào cũng giúp

Lo lắng về chính triệu chứng thường làm triệu chứng rõ hơn.

Vì sao vẫn phải đi khám

• Nhiều bệnh có biểu hiện tương tự
• Bệnh tuyến giáp là ví dụ
• Thiếu máu cũng gây mệt
• Tự chẩn đoán dễ bỏ sót
• Loại trừ rồi mới quy cho căng thẳng

Rất nhiều bệnh lý có biểu hiện ban đầu giống hệt mệt mỏi do căng thẳng.

Triệu chứng cần đi khám ngay

• Đau ngực
• Khó thở nhiều
• Yếu liệt một bên hoặc nói khó
• Đau đầu dữ dội đột ngột
• Ngất

Những dấu hiệu này không bao giờ được cho là do căng thẳng.

Cách nói với bác sĩ

• Mô tả triệu chứng cụ thể
• Nói cả về mức căng thẳng đang có
• Nói về giấc ngủ
• Mang danh sách thuốc
• Thông tin đầy đủ giúp chẩn đoán đúng

Nói cả phần căng thẳng giúp bác sĩ có bức tranh đầy đủ hơn.

Khi kết quả khám bình thường

• Không có nghĩa triệu chứng không thật
• Có nghĩa đã loại trừ được nhiều thứ
• Chuyển sang hướng xử lý căng thẳng
• Vẫn cần theo dõi
• Quay lại nếu có thay đổi

Kết quả bình thường là thông tin hữu ích chứ không phải sự phủ nhận.

Hướng xử lý cơ bản

• Khôi phục giấc ngủ
• Vận động đều
• Giảm nguồn căng thẳng nếu được
• Kỹ thuật thư giãn
• Hỗ trợ chuyên môn nếu cần

Không có cách nào nhanh nhưng các cách này đều có cơ sở.

Cách nghĩ thực tế

• Triệu chứng do căng thẳng là triệu chứng thật
• Vẫn cần khám để loại trừ nguyên nhân khác
• Đau ngực và khó thở không được quy cho căng thẳng
• Nói cả phần căng thẳng khi đi khám
• Kết quả bình thường không phủ nhận triệu chứng

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khám bác sĩ khi có triệu chứng kéo dài.

Câu hỏi thường gặp