Xoa bóp và vật lý trị liệu — hai thứ hay bị gọi chung một tên

Một bên là dịch vụ thư giãn, một bên là điều trị có chỉ định.

Xoa bóp thư giãn là gì

• Nhằm giảm căng cơ
• Tạo cảm giác dễ chịu
• Không nhằm điều trị bệnh cụ thể
• Không cần chỉ định y tế
• Vẫn có chống chỉ định

Không cần chỉ định không có nghĩa là không có trường hợp phải tránh.

Vật lý trị liệu là gì

• Là can thiệp y tế
• Bắt đầu bằng đánh giá
• Có mục tiêu điều trị cụ thể
• Có bài tập được giao
• Do người có chuyên môn thực hiện

Phần bài tập được giao về nhà thường quan trọng hơn phần làm tại phòng.

Vì sao nhầm lẫn gây hại

• Đi xoa bóp khi cần điều trị
• Chậm trễ tìm nguyên nhân
• Có khi làm nặng thêm
• Bỏ qua dấu hiệu cần khám
• Mất thời gian quan trọng

Cảm giác dễ chịu tạm thời có thể che mất một vấn đề cần xử lý.

Khi nào nên đi khám trước

• Đau kéo dài nhiều tuần
• Đau lan xuống tay hoặc chân
• Tê bì hoặc yếu cơ
• Đau sau chấn thương
• Đau về đêm không đỡ khi đổi tư thế

Tê bì và yếu cơ là dấu hiệu cần khám chứ không phải cần xoa bóp.

Chống chỉ định của xoa bóp

• Viêm nhiễm tại chỗ
• Chấn thương mới
• Nghi ngờ gãy xương
• Rối loạn đông máu
• Vùng có khối u chưa rõ

Người đang dùng thuốc chống đông cần nói rõ trước khi làm dịch vụ.

Về cường độ

• Mạnh hơn không đồng nghĩa tốt hơn
• Đau nhiều trong lúc làm là dấu hiệu quá mạnh
• Bầm tím không phải dấu hiệu hiệu quả
• Nói rõ mức chịu được
• Yêu cầu giảm khi cần

Bầm tím sau khi xoa bóp là dấu hiệu làm quá mạnh chứ không phải dấu hiệu hiệu quả.

Về nắn chỉnh cột sống

• Là can thiệp cần chuyên môn
• Cần đánh giá trước
• Không phù hợp với mọi người
• Làm sai có thể gây tổn thương
• Không để người không chuyên môn thực hiện

Tiếng kêu khi nắn không phải là bằng chứng của hiệu quả.

Về vật lý trị liệu sau chấn thương

• Là phần quan trọng của hồi phục
• Bắt đầu theo chỉ định
• Tăng dần theo kế hoạch
• Bài tập tại nhà rất quan trọng
• Bỏ giữa chừng làm kết quả kém

Bỏ vật lý trị liệu khi thấy đỡ là lý do phổ biến khiến hồi phục không trọn vẹn.

Về bài tập được giao

• Làm đúng số lần được dặn
• Không tự tăng cường độ
• Đều đặn quan trọng hơn nhiều
• Hỏi nếu bài tập gây đau
• Báo lại tiến triển

Làm đúng bài tập được giao quan trọng hơn làm nhiều hơn được giao.

Về các thiết bị hỗ trợ

• Nhiệt và lạnh có chỉ định khác nhau
• Thiết bị điện có chống chỉ định riêng
• Hỏi rõ dùng để làm gì
• Không tự mua dùng theo quảng cáo
• Hỏi người có chuyên môn

Chườm nóng và chườm lạnh dùng cho những tình huống khác nhau.

Về người thực hiện

• Hỏi chứng chỉ chuyên môn
• Vật lý trị liệu cần chứng chỉ hành nghề
• Khác với chứng chỉ nghề xoa bóp
• Hỏi thẳng là bình thường
• Cơ sở đàng hoàng trả lời rõ

Hai loại chứng chỉ này không thay thế cho nhau.

Về cơ sở thực hiện

• Vật lý trị liệu thuộc cơ sở y tế
• Có giấy phép phù hợp
• Có hồ sơ theo dõi
• Có đánh giá định kỳ
• Khác với cơ sở dịch vụ thông thường

Có hồ sơ theo dõi là điểm phân biệt rõ giữa điều trị và dịch vụ.

Về tần suất

• Không có con số chung
• Tuỳ mục đích và tình trạng
• Thư giãn thì tuỳ nhu cầu
• Điều trị thì theo phác đồ
• Hỏi người có chuyên môn

Với điều trị thì tần suất do phác đồ quyết định chứ không do cảm giác.

Khi nào dừng lại và đi khám

• Đau tăng sau buổi làm
• Xuất hiện tê bì mới
• Yếu cơ
• Chóng mặt sau nắn vùng cổ
• Không tiếp tục khi có dấu hiệu này

Chóng mặt sau can thiệp vùng cổ cần được đánh giá ngay.

Cách nghĩ thực tế

• Xoa bóp thư giãn khác với điều trị có chỉ định
• Đau kéo dài hoặc có tê bì thì đi khám trước
• Mạnh hơn không đồng nghĩa tốt hơn
• Bài tập tại nhà là phần quan trọng nhất
• Hỏi rõ chứng chỉ của người thực hiện

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khám bác sĩ khi đau kéo dài.

Câu hỏi thường gặp