Nắng, nóng và cơ thể — nhận biết sớm các vấn đề do nhiệt

Các vấn đề do nhiệt tiến triển theo bậc, và nhận ra ở bậc đầu thì xử lý rất đơn giản.

Vì sao cơ thể gặp khó khi trời nóng

• Toả nhiệt chủ yếu qua mồ hôi
• Độ ẩm cao làm mồ hôi khó bay hơi
• Mất nước làm giảm khả năng toả nhiệt
• Thân nhiệt tăng dần
• Nóng ẩm khó chịu hơn nóng khô

Độ ẩm cao là yếu tố khiến cùng một nhiệt độ trở nên nguy hiểm hơn nhiều.

Bậc đầu tiên

• Chuột rút do nhiệt
• Thường ở cơ chân hoặc bụng
• Sau hoạt động nhiều
• Vào chỗ mát nghỉ
• Bù nước và điện giải

Chuột rút sau vận động dưới trời nóng là tín hiệu sớm cần chú ý.

Bậc thứ hai

• Mệt nhiều và yếu
• Chóng mặt đau đầu
• Buồn nôn
• Đổ mồ hôi nhiều da nhợt
• Cần dừng ngay và làm mát

Ở bậc này nếu xử lý đúng thì thường hồi phục nhanh.

Bậc nguy hiểm

• Lú lẫn hoặc hành vi bất thường
• Mất ý thức
• Co giật
• Da nóng mà ngừng đổ mồ hôi
• Là cấp cứu thật sự

Lú lẫn là dấu hiệu phân biệt quan trọng giữa mệt do nóng và tình huống cấp cứu.

Xử lý ở bậc nhẹ

• Vào chỗ mát hoặc bóng râm
• Nằm hoặc ngồi nghỉ
• Nới lỏng quần áo
• Uống nước từng ngụm
• Làm mát bằng khăn ẩm

Phần lớn trường hợp nhẹ hồi phục chỉ với nghỉ trong bóng râm và bù nước.

Xử lý khi nghi ngờ nặng

• Gọi hỗ trợ y tế ngay
• Làm mát trong lúc chờ
• Đưa vào chỗ mát
• Làm mát bằng nước và quạt
• Không cho uống nếu đang lú lẫn

Làm mát càng sớm càng tốt trong khi chờ hỗ trợ y tế.

Ai dễ bị ảnh hưởng nhất

• Trẻ nhỏ
• Người cao tuổi
• Người có bệnh mạn tính
• Người đang dùng một số thuốc
• Người làm việc nặng ngoài trời

Những nhóm này cần phòng chủ động chứ không đợi thấy triệu chứng.

Về thuốc ảnh hưởng chịu nhiệt

• Một số thuốc ảnh hưởng đổ mồ hôi
• Thuốc lợi tiểu làm tăng mất nước
• Một số thuốc tim mạch cũng ảnh hưởng
• Hỏi dược sĩ nếu không chắc
• Không tự ngừng thuốc

Nhiều loại thuốc thông dụng làm giảm khả năng chịu nhiệt mà người dùng không biết.

Về trẻ nhỏ

• Điều nhiệt kém hơn người lớn
• Không tự nói được khi khó chịu
• Cần nhắc uống nước
• Không để trong xe đỗ dù chỉ vài phút
• Nhiệt độ trong xe tăng rất nhanh

Nhiệt độ trong xe đỗ có thể tăng tới mức nguy hiểm chỉ trong vài phút.

Về người cao tuổi

• Cảm giác khát giảm
• Điều nhiệt kém hơn
• Hay dùng nhiều thuốc
• Cần được nhắc uống nước
• Kiểm tra trong đợt nắng nóng

Gọi kiểm tra người thân cao tuổi trong đợt nắng nóng là việc nên làm.

Phòng bằng cách nào

• Tránh giờ nắng gắt
• Uống nước theo lịch
• Mặc đồ thoáng sáng màu
• Nghỉ trong bóng râm thường xuyên
• Giảm cường độ khi trời rất nóng

Uống theo lịch hiệu quả hơn nhiều so với uống khi thấy khát.

Về nước và điện giải

• Nước là chính
• Đổ mồ hôi nhiều thì cần cả điện giải
• Chú ý với hoạt động kéo dài
• Không uống quá nhiều nước lọc một lúc
• Hỏi bác sĩ nếu có bệnh thận hoặc tim

Uống rất nhiều nước lọc trong thời gian ngắn cũng có rủi ro riêng.

Về thích nghi với nóng

• Cơ thể thích nghi dần qua vài ngày
• Người mới tới vùng nóng cần cẩn thận hơn
• Đợt nắng nóng đầu mùa nguy hiểm hơn
• Giảm hoạt động những ngày đầu
• Tăng dần khi đã quen

Đợt nắng nóng đầu mùa gây nhiều ca nhất vì cơ thể chưa kịp thích nghi.

Về làm việc ngoài trời

• Sắp xếp việc nặng vào giờ mát
• Nghỉ theo lịch chứ không theo cảm giác
• Có chỗ râm để nghỉ
• Có nước sẵn tại chỗ
• Để ý lẫn nhau trong nhóm

Trong nhóm làm việc ngoài trời thì người bên cạnh thường nhận ra dấu hiệu trước.

Về chống nắng cho da

• Cháy nắng làm giảm khả năng toả nhiệt
• Che chắn vật lý
• Mũ rộng vành
• Kính râm
• Bôi lại sau khi ra mồ hôi

Cháy nắng không chỉ gây đau mà còn làm cơ thể khó toả nhiệt hơn.

Cách nghĩ thực tế

• Vấn đề do nhiệt tiến triển theo bậc
• Lú lẫn là dấu hiệu cấp cứu
• Uống nước theo lịch chứ không đợi khát
• Không để trẻ trong xe đỗ dù chỉ vài phút
• Đợt nắng nóng đầu mùa nguy hiểm hơn

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy gọi cấp cứu khi có dấu hiệu nặng.

Câu hỏi thường gặp