Chăm người ốm tại nhà — giữ sức cho cả hai phía

Người chăm sóc là phần ít được nhắc tới nhất dù họ quyết định rất nhiều.

Chuẩn bị không gian

• Chỗ nghỉ thoáng và yên
• Đồ dùng trong tầm với
• Lối đi không vật cản
• Đèn dọc đường đi ban đêm
• Cách gọi khi cần

Một cái chuông nhỏ hay điện thoại trong tầm với giải quyết nhiều tình huống.

Về việc theo dõi

• Nhiệt độ
• Ăn uống và đi vệ sinh
• Mức tỉnh táo
• Dấu hiệu bác sĩ dặn riêng
• Ghi lại thay vì nhớ

Thay đổi nhỏ theo từng ngày rất khó nhận ra nếu chỉ dựa vào trí nhớ.

Quản lý thuốc

• Hộp chia theo ngày
• Ghi giờ uống
• Giữ danh sách đầy đủ
• Hỏi dược sĩ khi có thuốc mới
• Không tự đổi liều

Hộp chia thuốc theo ngày là công cụ rẻ mà giảm được rất nhiều nhầm lẫn.

Về ăn uống

• Ít và nhiều bữa nếu ăn kém
• Đủ nước
• Theo chế độ riêng nếu có
• Đừng ép ăn
• Báo bác sĩ nếu ăn kém kéo dài

Ép ăn thường phản tác dụng và làm cả hai bên căng thẳng.

Về vệ sinh

• Giữ sạch và khô
• Thay đổi tư thế nếu nằm lâu
• Chú ý vùng tì đè
• Hỏi điều dưỡng cách làm đúng
• Bảo vệ phẩm giá người bệnh

Giữ phẩm giá cho người bệnh quan trọng không kém phần kỹ thuật.

Về vận động

• Theo mức bác sĩ cho phép
• Đổi tư thế thường xuyên
• Hỗ trợ khi đi lại
• Phòng té ngã
• Nằm bất động lâu có hại

Nằm bất động kéo dài gây nhiều vấn đề hơn người ta thường nghĩ.

Về giao tiếp

• Hỏi ý kiến người bệnh
• Không quyết thay mọi thứ
• Giữ quyền tự chủ trong việc làm được
• Lắng nghe điều họ lo
• Kiên nhẫn

Mất quyền tự quyết là điều người bệnh thấy khó chịu nhất.

Về tâm trạng người bệnh

• Cáu gắt là thường gặp
• Thường không nhắm vào người chăm
• Phụ thuộc người khác rất khó chịu
• Đừng nhận vào mình
• Nói chuyện khi cả hai bình tĩnh

Cáu gắt thường là phản ứng với tình trạng chứ không với người đang giúp.

Dấu hiệu cần gọi hỗ trợ ngay

• Khó thở
• Đau ngực
• Lú lẫn đột ngột
• Sốt cao không hạ
• Chảy máu

Lú lẫn xuất hiện đột ngột luôn là dấu hiệu cần xử lý ngay.

Về việc chia việc

• Không ôm hết một mình
• Lập lịch chia ca
• Nói cụ thể cần giúp gì
• Nhận khi có người đề nghị
• Người khác thường muốn giúp nhưng không biết giúp gì

Nói cụ thể cần giúp việc gì dễ được đáp ứng hơn nhiều so với nói chung chung.

Giấc ngủ của người chăm

• Là thứ đầu tiên bị hy sinh
• Cũng là thứ ảnh hưởng nhiều nhất
• Thu xếp người thay ca ban đêm
• Ngủ khi người bệnh ngủ
• Thiếu ngủ làm sai sót tăng

Người chăm thiếu ngủ dễ nhầm thuốc và bỏ sót dấu hiệu.

Dấu hiệu người chăm đang kiệt sức

• Mệt không đỡ sau khi nghỉ
• Dễ cáu
• Mất hứng thú với mọi thứ
• Bỏ bê sức khoẻ bản thân
• Cảm giác không thoát ra được

Người chăm kiệt sức là tình trạng thật và cần được xử lý.

Giữ lại vài sinh hoạt riêng

• Một khoảng thời gian cho mình mỗi ngày
• Giữ liên lạc với bạn bè
• Ra ngoài một lát
• Không cần dài
• Không phải ích kỷ

Giữ một khoảng cho riêng mình là điều kiện để chăm được lâu dài.

Về cảm giác có lỗi

• Thấy có lỗi khi nghỉ
• Thấy mình chưa làm đủ
• Rất phổ biến
• Không giúp ích gì
• Nói với ai đó về điều này

Cảm giác chưa làm đủ gần như luôn xuất hiện dù đã làm rất nhiều.

Về sức khoẻ của chính người chăm

• Đừng bỏ lịch khám của mình
• Giữ thuốc đang dùng đều
• Ăn uống tử tế
• Vận động chút ít
• Dễ bỏ bê nhất trong giai đoạn này

Người chăm thường là người bỏ lịch khám của chính mình đầu tiên.

Khi cần hỗ trợ chuyên môn

• Việc chăm sóc vượt quá khả năng
• Cần kỹ thuật y tế
• Người chăm kiệt sức
• Hỏi về dịch vụ hỗ trợ tại nhà
• Hỏi nhân viên y tế về lựa chọn

Nhận thêm hỗ trợ không phải là bỏ cuộc mà là làm cho bền vững hơn.

Cách nghĩ thực tế

• Ghi lại thay vì dựa vào trí nhớ
• Nói cụ thể khi cần người giúp
• Giấc ngủ của người chăm là ưu tiên
• Giữ quyền tự quyết cho người bệnh
• Người chăm kiệt sức thì không chăm được ai

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi nhân viên y tế về hướng dẫn cụ thể.

Câu hỏi thường gặp